Hello Mutare // Mutare, 30 juli 2009

Ongewone omgevingsgeluiden en bizarre dromen vechten om wie me definitief wakker mag maken na mijn eerste nachtje Mutare. Het is zondag en deze dag staat er voor ons een rondleiding in en rond de stad gepland. Ik wordt opgehaald door David die werkzaam is voor de Stedenband Haarlem-Mutare op het gebied van gezondheidszorg. We crossen op onze mountainbikes eerst door het centrum van de stad; van het theater naar het gemeentehuis en van het zwembad naar de internetpizzeria.

Het grootste gedeelte van de bevolking van Mutare woont in de ‘suburbs’ van de stad. Deze liggen redelijk ver buiten de stad (zodat de Engselen er vroeger niet de hele tijd mee geconfronteerd werden). De huizen zijn klein en de families groot. We bezoeken onder andere een van de exschoonfamilies van David en zijn eigen ieniemienie-onderkomen. Overal krijgen we thee en vieze koekjes. Omdat het zondag is -en iedereen gelovig- is iedereen op zijn eigen manier met het geloof bezig. In kerken, op pleinen, basketbalveldjes of onder bomen komen zien (en horen) we bij elkaar gekomen mensen. En in de huizen die we bezoeken wordt erover nagepraat en gediscussieerd. Voor mij als ongelovige is dit het moment dat ik maar wat met de kinderen ga spelen. Dit blijkt de beste manier om De vraag te vermijden. Een leven zonder geloof is voor hen onvoorstelbaar. 

Collega’s van Local Action 21 lopen in en uit. Ik ontmoet Keaven, hier op deze bank.. Keaven is dichter, acteur, theatermaker en danser en ik zal de komende maanden nog veel met hem samenwerken. Ik kijk vol verwondering naar mijn nieuwe collega’s die van deze verschrikkelijke programma’s zitten te genieten en vraag me af wat me te wachten staat de komende maanden. Ondertussen krijg ik iets te eten voorgeschoteld dat ik niet helemaal kan definiëren en komen kinderen uit de buurt stiekem door het raam gluren om in een keihard lachen uit te barsten en dan nog meer kinderen te halen die dan nog harder lachen. Als murungu / white person op de bank bij Josephs familie blijk ik  een bezienswaardigheid voor de buurt, met name voor de kinderen. Die vinden mijn witte hoofd blijkbaar hilarisch. Als ik ook maar iets zeg of omkijk dan krijgen ze soms de slappe lach of beginnen ze te springen, gillen of rennen ze weer weg. Dit geldt overigens niet voor sommige baby’s. Ik heb al een paar keer gehad dat een baby het van schrik op een krijsen zet. In dat geval beginnen de ouders dan weer keihard te lachen.

De rest van de week wordt het meer officiële gedeelte van het ‘shaking hands’ voortgezet. Met een delegatie van zes man gaan we van de townclark  naar de burgemeester, van de directeur van de Artscouncil naar  de directeur van het museum en de directrice van de National Art Galery en nog een handje vol mensen die iets betekenen hier. Deze bezoekjes vinden over het algemeen plaats in kleine donkere kantoortjes met altijd het wettelijk verplichte portret van de president aan de muur. Meestal zijn er niet genoeg stoelen voor de hele delegatie en word ik op een stoel gezet voor het grote bureau van de belangrijke persoon in kwestie en staat de rest van de delegatie achter me. Er wordt keer op keer een zeer officieel moment van gemaakt met uitwisseling van beleefdheden en beloftes. Telkens wordt weer benadrukt dat ik op het goede moment ben gekomen. Het gaat nu beter met Zimbabwe en het zal alleen maar beter kunnen gaan. Om dit te illustreren wordt dan meestal gezegd dat de schappen van de supermarkt weer gevuld zijn en de rijen verdwenen. Over politiek wordt nooit openlijk gesproken (of geschreven…).

Mijn collega’s geven me week ook presentaties van de vijfjarenplannen die zijn opgesteld. Na mijn ‘zondagse ontmoeting’ ben ik positief verbaast over de ambitieuze plannen,  de professionele insteek en de omvang van de lopende projecten. Dat neemt niet weg dat de  werkcultuur van Zimbabwe ronduit onvergelijkbaar is met Nederlandse gewoontes. Er is hier vaker geen computer dan wel, er is sowieso geen internet, afspraken worden over het algemeen op de dag zelf gemaakt en iedereen laat zijn werk vallen als er iets tussen komt. Iedereen heeft stapels papier op zijn bureau en vergaderingen gaan gepaard met een gebed, thee en koekjes en duren vaak minimaal 2 uur (en een uur voordat iedereen er eindelijk is). Efficiency lijkt geen prioriteit en echte stress heb ik nog niet gezien. Te eten hebben, flauwe grapjes maken en familie gaan hier voor alles en dat is eigenlijk helemaal zo gek nog niet.

De Zimbabwaanse begroeting bestaat uit een keuze uit vier ‘handshakes’. Eén voor oudere mensen voor wie je respect heb, één voor gelijken, één voor jongeren onder elkaar en één om cholera te voorkomen of als iemand je tijdens het eten wil begroeten. Dit gaat gepaard met de vraag die je de hele dag door aan iedereen stelt: ‘Hi how are you?’. En iedereen antwoordt: ‘Fine. Thank you. And you?’. Ook als je in een supermarkt wil vragen of ze bijvoorbeeld koffie verkopen, dan vraag je eerst aan de medewerker ‘how are you?’ Als je in je in je haast, zoals ik in mijn wanhopige zoektocht naar koffie, deze openingsfrase overslaat krijg je het volgende:  Do you sell coffee? Fine Thank you.

Hoewel je antwoord op de vraag ‘Hi how are you?’ standaard  ‘I’m fine is’ –want die supermarktjongen wil hopelijk toch niet echt weten hoe het met je gaat- heb ik nog niet 1 keer stiekem gedacht dat er iets niet ‘fine’ is met me. Het gaat goed. Echt goed. Ik ben nu ruim twee weken in Mutare en deze stad voelt nu al aan als een groot dorp. Na deze periode van kennismaken, handjes schudden, rondleidingen en inlezen zit ik nu in de fase van bezoekjes aan theatergroepen en projecten en plannen maken. Ik kan niet anders concluderen dan dat je je in Zimbabwe niet anders dan welkom kunt voelen en uitkijken naar de vijf en halve maand die me nog rest.